De weg omhoog uit de crisis is ingeslagen!

“Dit is de mening van ongeveer tweederde van alle managers die hebben deelgenomen aan het crisisonderzoek onder de leden van het Markteffect Business Panel”

Wat is dat toch dat managers (en met name ondernemers) vaak zo optimistisch zijn?

“Het optimisme van de Nederlandse manager over het verloop van de crisis is vrij groot, slechts 6% is van mening dat het ergste ons nog staat te wachten, 30% denkt dat we nu op het laagste punt zitten en 64% denkt dat het ergste van de crisis achter ons ligt.”

Toen ik als jong broekie ooit bij Philips aan de slag ging werd ik al snel betrokken bij de jaarlijkse budgetrondes, ieder jaar mochten we onze verwachtingen (of waren het onze plannen en dromen?) op papier zetten (ja, toen nog op papier!). Al snel kreeg ik over de term hockeystick-curve te horen. Interpolatie van gegevens uit het verleden waren lang niet altijd geaccepteerd, vaak moest een plan toch een soort van trendbreuk tonen. Dan was je baas tenminste tevreden over je plan, wat er echt uit zou gaan komen was lang niet altijd zo zeker als hetgeen het plan suggereerde. Maar als je budget was geaccepteerd had je in ieder geval alle middelen beschikbaar om het waar te maken en als je plan niet was geaccepteerd had je altijd een mooi excuus om je achter te verschuilen.

“Slechts 3% van de bedrijven is nu ook weer werkelijk aan het groeien, het optimisme is dus groot maar de feiten spreken dit optimisme nog wel enigszins tegen. Zowel het optimisme als het pessimisme is in alle branches en zowel grote als kleine bedrijven terug te zien. Een derde van de bedrijven geeft aan geen of nauwelijks problemen te ervaren door de huidige crisis, kleine bedrijven zijn hierover nog positiever dan grote bedrijven. Een kwart van alle bedrijven ervaart veel problemen door de crisis, deze vinden we zowel bij de grote als de kleine bedrijven terug. Alle respondenten geven aan dat het bedrijf de crisis gaat overleven, het optimisme is dus groot ondanks de waargenomen toename van faillissementen in de markt.”

Nu ik mezelf begin te zien als een bijna doorgewinterde ondernemer bekijk ik de oude budgetprocedures met een zekere scepsis. We werkten in die tijd onze budgetten bottom-up door, hetgeen betekende dat het laagste niveau in een organisatie geacht werd om de verwachtingen in detail in kaart te brengen, per product, per klant, et cetera. En juist op dat detailniveau ging het mis … het was geen visie maar gedetailleerde speculaties en mini-politiek (natuurlijk ging mijn product het goed doen!). Het budget was dus een optelling van gedetailleerd broddelwerk waarbij de grote lijn ontbrak.

Als we nu een manager of ondernemer vragen om de thermometer in het bedrijf te steken heb ik twee observaties: een manager wordt geacht vanuit een visie te werken (noem dat top-down denken) en de managers van tegenwoordig zijn voor een groot deel nog opgevoed met de oude manier van bottom-up denken zoals hiervoor beschreven.

“De manager kijkt wat betreft de eigen inspanningen nogal kritisch tegen de crisis aan: 82% stelt dat de crisis hem of haar extra energie heeft gekost waarvan tweederde wel aangeeft dat die extra energie ook iets extra heeft opgeleverd.”

Wat dat is blijft een beetje in het ongewisse: is dat extra geld of extra ervaringen en kennis?

“40% van de bedrijven heeft vanwege de crisis geen bijzondere maatregelen hoeven nemen. 33% heeft echter in de vaste kosten moeten snijden en 30% heeft personeel moeten ontslaan. Als positieve maatregelen die men heeft genomen zien we dat 15% extra in productontwikkeling heeft geïnvesteerd en 36% extra maatregelen heeft genomen om de verkopen te verhogen. In absolute zin is het grootste gevolg van de crisis dus dat bedrijven extra maatregelen hebben genomen om de omzet te verhogen. Het zijn met name bedrijven in de zakelijke dienstverlening die dit antwoord hebben gegeven, men gaat dus niet bij te pakken neerzitten maar ziet de markt nog steeds als enigszins maakbaar door verkoopinspanningen!”

We doen dus niets of we investeren in productontwikkeling en extra verkoopinspanningen. Geen wonder dat we wel optimistisch moeten zijn want nu investeren zonder optimistisch te zijn voelt voor een manager aan als water naar de zee dragen, als paarlen voor de zwijnen, als sporten zonder zweet, als flirten zonder vrouwen, als …

Meer dan 90% van de respondenten van dit onderzoek zijn overigens man, de gemiddelde leeftijd is 43 jaar en bijna 60% heeft een HBO of WO opleiding afgesloten en is werkzaam op directie niveau. En dat is nou precies waarom managers en ondernemers zo optimistisch zijn: een man van 43 met een hogere opleiding zal toch niet gaan verwachten dat zijn plannen, budgetten en investeringen helemaal voor niets zijn, nergens op slaan en op drijfzand gebouwd … nee een man van 43 met een hogere opleiding investeert op basis van een visie en met name heel veel geloof in zijn eigen plan! En om dat geloof te hebben moet je wel een enorme optimist zijn, zeker in deze tijden.

Het optimisme zal zegevieren!

Maarten van Nieuwland

PS1: De quotes in dit blog komen uit het onderzoeksrapport van het Markteffect Business Panel over de huidige crisis en zijn dus door feiten onderbouwd. Het Markteffect Business Panel biedt managers een uniek platform om hun mening te geven over zaken. Het Panel bestaat uit een groot aantal managers die werkzaam zijn in diverse sectoren, zowel profit als non-profit. Van hen zijn een aantal achtergrondkenmerken in kaart gebracht, zoals de branche waarin zij actief zijn en de bedrijfsgrootte.

PS2: De auteur van dit blog is zelf een man, wordt volgende week 47 en heeft een hogere opleiding genoten ;-)